| هزار و یک شب در معماری مدرن معاصر: کاخ مروارید و بازنمایی خانه اشرافی ایرانی از منظر شرق شناسی |
| کد مقاله : 1056-IRAN-FULL |
| نویسندگان |
|
سارا عباباف *، عبدالمهدی همتپور پایگاه میراث ملی کاخ مروارید |
| چکیده مقاله |
| این مقاله کاخ مروارید (کاخ شمس) را به منزلۀ نمونهای شاخص در بازنمایی الگوی «خانۀ اشرافی ایرانی» در زمینۀ معماری مدرن ایران مورد مطالعه قرار میدهد. این بنا که در دهۀ ۱۳۴۰ خورشیدی به دست ویلیام وسلی پیترز، از معماران برجسته و شاگردان فرانک لوید رایت، طراحی شده است، واجد لایههایی روایی و فرمی است که در منابع تاریخی و فرهنگی آن را به وجود نوعی رویکرد شرقشناسانه در طراحی مرتبط دانستهاند و آن را متاثر از تخیل شاعرانۀ هزار و یک شبی شمردهاند. پژوهش حاضر با روش خوانش ادراکی و تحلیل عناصر بنیادین معماری ایرانی -از جمله حیاط مرکزی، حوض، باغچه، پوشش سقف و نورگیرهای وسیع- نشان میدهد که این مؤلفهها در کاخ مروارید از کارکردهای سنتی، اقلیمی و فرهنگی خود فاصله گرفته و در قالبی بازتولید شدهاند که بیش از آن که حامل معناهای زیستۀ معماری ایرانی باشند، در خدمت بیان زیباییشناختی، خلق فضاهای نمادین و تأکید بر تجربۀ فراغتیِ چشمنواز قرار گرفتهاند. نتایج مطالعه حاکی از آن است که «ایرانی بودگی» در این اثر معماری از سطح عملکردی و ساختاری به سطحی نمادین، تزیینی و بازنماییمحور انتقال یافته است؛ امری که با رویکرد تجددخواهانه و جهانوطنانۀ دوران پهلوی دوم -یعنی دورانی که هویت ملی غالباً از طریق بازآفرینی نشانههای ایرانی در قالب فرمهای استعاری و نمادین بازتولید میشد- همخوانی دارد،. بر این اساس، کاخ مروارید بیش از آن که استمرار منطقی الگوهای خانۀ ایرانی باشد، نوعی بازنمایی شاعرانه، روایتپردازانه و متأثر از تخیل شرقشناسانه از «زیستِ اشرافی ایرانی» در بستر معماری مدرن معاصر در ایران تلقی میشود. |
| کلیدواژه ها |
| خانه اشرافی، شرق شناسی، کاخ شمس (مروارید)، معماری مدرن، هزار و یک شب |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |