| خانه بهمثابه بازتاب جامعه: خوانشی از تحولات فرهنگی و اجتماعی در معماری معاصر تهران |
| کد مقاله : 1003-IRAN-FULL |
| نویسندگان |
|
فاطمه خدادادی آق قلعه * فارغ التحصیل دکتری معماری، گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. |
| چکیده مقاله |
| خانه، بهعنوان بنیادیترین فضای زیست انسان معاصر، نهتنها پناهگاهی کالبدی بلکه بازتابی از ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و ارزشی هر جامعه است. در ایران، بهویژه در کلانشهر تهران، تحولات شتابان مدرنیته و ساختوسازهای غیرکارشناسانه، کیفیت زندگی در خانه و حس تعلق ساکنان را دگرگون ساخته است. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر تحولات اجتماعی و فرهنگی بر ساختار فضایی خانههای معاصر تهران، در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه تغییر در نقشها، ارزشها و سبکهای زندگی، سازمان فضایی خانه را متحول کرده است. روش تحقیق بر مبنای رویکرد تحلیلی و نظریه نحو فضا است و با تحلیل نمونههایی از خانههای مسکونی در بازه زمانی ۱۳۴۰ تا ۱۴۰۳، سیر تغییرات عرصهبندی و چیدمان فضایی بررسی شده است. یافتهها نشان میدهد که در دهههای ۴۰ تا ۶۰ شمسی، الگوی معماری خانهها بر مبنای ارزشهای فرهنگی، تعاملات خانوادگی، سلسلهمراتب فضایی و حفظ حریم خصوصی شکل گرفته بود؛ اما از دهه ۷۰ به بعد، نگاه صرفاً کالبدی و اقتصادی به معماری مسکن، موجب گسست میان فضا و زیست انسانی شده است. نتایج تحقیق بیانگر آن است که میان ساختارهای اجتماعی و سازمان فضایی خانه رابطهای معنادار وجود دارد و بازاندیشی در طراحی خانههای ایرانی آینده، مستلزم توجه همزمان به ابعاد فرهنگی، اجتماعی و جنسیتی است تا فضاهای سکونتی، بار دیگر به بستری برای تداوم زندگی انسانی و تقویت پیوندهای درونی خانواده بدل شوند. |
| کلیدواژه ها |
| خانه، معماری معاصر، سازمان فضایی، تهران |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |